X


... masz przeżywać życie, a nie je opisywać.

W takich spo�ecze�stwach, uwa�a Beck, ryzyko sta�o si� niewyliczalne, nie do zrekompensowania, nieograniczone, nieuchwytne i, co najwa�niejsze, niedost�pne naszym zmys�om. Paradygmatem takiego niewidocznego ryzyka jest promieniowanie radioaktywne, kt�rego nie mo�na bezpo�rednio dotkn��, posmakowa�, us�ysze�, nie mo�na poczu� jego woni ani zw�aszcza go zobaczy�. Jak pisze Beck o Czarnobylu: Patrzymy, nas�uchujemy, ale normalno�� naszej percepcji zmys�owej �udzi. W obliczu tego niebezpiecze�stwa zawodz� nas zmys�y. Wszyscy ... byli�my �lepi, nawet je�li widzieli�my. Do�wiadczyli�my �wiata niezmienionego dla naszych zmys��w, poza kt�rym pojawi�y si� ukryte ska�enie i zagro�enie niedost�pne naszemu widzeniu, (cyt. za Adam 1995a: 11) A jednak z r�nego rodzaju naukowych i innych informacji wiemy, �e promieniowanie radioaktywne stanowi niezwykle wielkie zagro�enie dla wsp�czesnego spo�ecze�stwa, zagro�enie, kt�rego d�ugi cie� pada na ka�dego, na bogatych i biednych, kobiety i m�czyzn, czarnych i bia�ych. Jest to zagro�enie, kt�re nie ma granic, nie bierze wi�ni�w, nie zna zmys��w. W rozdziale 7 zbadamy spraw� zaufania w przypadku takich zagro�e� i rozwa�ymy po cz�ci stopie�, do jakiego ludzie s� sk�onni zaufa� swoim zmys�om oraz kluczowym instytucjom pozyskuj�cym informacje i organizuj�cym dzia�anie w sytuacji takiego zagro�enia �rodowiska i w sytuacji innych zagro�e�. Z czasem jednak ludzie przywykli do takich zagro�e�, cho� niekoniecznie wierz� czy ufaj� instytucjom po�rednicz�cym w doznaniach zmys�owych. S�yszy si� w radio o pewnych skutkach promieniowania i ogl�da je w TV; mo�na us�ysze� licznik Geigera, mierz�cy stopie� napromieniowania danej osoby; filmy pokazuj� skutki promieniowania w Hiroszimie, mo�na te� przynajmniej z zewn�trz dotkn�� budynku z reaktorem j�drowym i zobaczy� taki budynek Zmys�owe postrzeganie przyrody 147 - coraz cz�ciej dlatego, �e takie obiekty paradoksalnie przekszta�ca si� w �przestrzenie wypoczynkowe". Aby wi�c wyja�ni� formy re-fleksyjno�ci, kt�re wykszta�caj� si� w celu przeciwstawienia si� takim niewidzialnym zagro�eniom, trzeba najpierw zbada� i wyja�ni� ten zakres postrzegania zmys�owego. Poniewa� za� cz�sto wyst�puje szeroko rozpowszechniona nieufno�� wobec instytucjonalnego po�rednictwa w zakresie informacji, potrzebne b�dzie bezpo�rednie do�wiadczenie zmys�owe form, w jakich uwidacznia si� te zagro�enia i sprawia, �e mo�na si� im otwarcie przeciwstawi� (przez publikacj� wska�nik�w i mechanizm�w kontrolnych, reporta�e telewizyjne, badania naukowe, kampanie grup zajmuj�cych si� �rodowiskiem itd.) oraz lepiej u�wiadomi� sobie ich z�o�one przestrzenne i czasowe wymiary. Analiza Becka reakcji na tak� niedost�pno�� zmys�om jest zbyt kognitywistyczna i oparta na realizmie �rodowiskowym (zob. Adam 1995a w kwestii obecnej reinterpretacji; zob. te� Wynne 1996a). Nadmiernie eksponuje ona potrzeb� alternatywnych form wiedzy naukowej, kt�re mog�yby zrekompensowa� niedost�pno�� zagro�e� dla zmys��w. Beck twierdzi, �e poniewa� zagro�enia te s� niewidzialne, tylko alternatywne naukowe rozumienie i post�powanie mo�e wyja�ni�, sk�d si� bierze nasza wiedza o nich i protest przeciw nim. Tak jak Beck, r�wnie� my b�dziemy twierdzi�, �e wiedza naukowa sama w sobie jest niepewn� podstaw� wyja�niania, jak mo�na takie zagro�enia rozumie� i stawia� im czo�o - a jest tak r�wnie� z racji kulturowego i hermeneutycznego charakteru tej wiedzy